Emoties zijn van levensbelang. Zonder emoties kunnen we eigenlijk niet eens denken.

We citeren een aantal auteurs over hun visie op emoties.

Ad Bergsma schrijft in Psychologie Magazine (april 2000):

Emoties geven richting

Onze emoties helpen ons om hoofd- van bijzaken te onderscheiden. Ze zijn onmisbaar bij het aanbrengen van een hiërarchische ordening van de doelen die wij nastreven. Neem een belangrijke keuze als die van een toekomstige partner. Het kan natuurlijk best gebeuren dat je zo iemand tegenkomt op het moment dat je een belangrijk project op je werk moet afronden of dat je moet leren voor een examen. De verliefdheid zorgt echter op zulke momenten voor de ontoerekeningsvatbaarheid die nodig is om voldoende tijd te besteden aan het opbouwen van je relatie. Dat project kan je collega ook helpen voltooien en zo'n examen kan desnoods nog wel een keer over, terwijl je zo'n leuke partner misschien nooit weer ziet.
Emoties bieden een geraamte voor het verstand. Zij zeggen waar je in een bepaalde situatie op moet letten en waar je naar kunt streven. De Amerikaanse psycholoog Timothy Ketelaar beschrijft dat dit principe ook is verwerkt in het schaakprogramma Deep blue dat wereldkampioen Gary Kasparov versloeg. Schaken is dankzij de vaste spelregels veel minder complex dan het dagelijks leven, maar ook bij schaken is het aantal mogelijke spelvoortzettingen groter dan de meest geavanceerde computer aankan. Men heeft zelfs berekend dat het verloop van het spel meer varianten heeft dan er atomen in het heelal zijn. Deep blue lost dit op door eerst een weging toe te passen voor het verfijnde rekenen begint. Er vindt een grove voorselectie plaats van een aantal mogelijk zetten en alleen van deze zetten wordt bekeken of zij de tegenstander verzwakken. Tot slot wordt de zet gekozen met de hoogste verwachte uitkomst. Heel simpel gezegd komt het erop neer dat het grove systeem aangeeft dat de computer beter kan proberen een koningin dan een toren te pakken en het verfijnde systeem rekent vervolgens uit of recht op dit doel afgaan te gevaarlijk is. Het verschil met de mens is dat het grove systeem bij ons gepaard gaat met gevoel. Het grove systeem geeft via verliefdheid voorrang aan de relatie, terwijl het verstand kan voorkomen dat we al te domme dingen doen.
Onze emoties lossen de problemen op in gevallen waar de logica tekortschiet. Timothy Ketelaar beschrijft dit nog eens aan de hand van het concrete dilemma van een konijn dat in het bos op een vos stuit. Het arme beestje kan precies beredeneren welke vluchtroute de meeste kans van slagen biedt, of kan simpelweg gaan rennen. De meest elegante oplossing is hier niet de beste. Vóór het konijn de veiligste route kan bepalen, belandt het al in de maag van het roofdier dat zonder nadenken achter het konijn is aangegaan. De emoties slaan het denken over als de situatie daarom vraagt. Bovendien geven onze gevoelens richting als de keuze tussen twee opties niet belangrijk is. Het maakt niet veel uit of we nu maandag of dinsdag naar de film gaan, maar het een kan wel net wat beter aanvoelen.
Voor een intelligente oplossing van alledaagse problemen hebben we onze emoties hard nodig. En hoewel we het niet beseffen, is dit aspect ook duidelijk geïncorporeerd in onze alledaagse opvattingen over het begrip intelligentie. Neem het verband tussen intelligentie en geluk. De hoogte van het IQ (en het aantal goede antwoorden op een kennisquiz) voorspelt niet hoe gelukkig iemand zich voelt, maar als je iemand op straat vraagt mensen aan te wijzen die intelligent zijn, dan kiezen ze prompt de mensen die lekker in hun vel zitten. In het dagelijks spraakgebruik verwijst intelligentie niet alleen naar abstract redeneervermogen, maar ook naar alledaagse boerenslimheid.

Tot zover Bergsma.

   
 

Hieronder introduceren we een aantal (meest) schrijfsters die een visie hebben over emoties en hoe hier optimaal mee om te gaan. Hun boeken zijn te koop op bol.com en hier te vinden.

Met emoties op zich is niet mis. Emoties zijn een teken van leven. Maar soms duren emoties te lang of houden ons gevangen. We moeten ons daarvan weer proberen te bevrijden. Volgens Okken kunnen we ons bevrijden van onder andere depressie, jaloezie, burn-out, schaamte, verslaving en schuldgevoel door bewustwording, expressie en verwerking van de onderliggende emoties.
“Want als we de poel van stilstaand water in beweging brengen en de stroom van emoties liefdevol toelaten, brengt zijn bevrijdende kracht ons bij de realisatie van zielskwaliteiten waar alle religies en geestelijke stromingen naar verwijzen: vreugde, vrijheid, vertrouwen, creativiteit, vitaliteit en volheid van leven.”

Volgens Anne Dickson wordt de aard van emoties gekleurd onder de invloed van eerdere ervaringen. Emoties kleuren de manier waarop mensen hun leven interpreteren en inrichten.

Volgens Harriët Lerner leeft niemand zonder angsten. Zo lang ze beperkt blijven tot concrete objecten en niet uit de hand lopen is er geen probleem. Angsten kunnen echter zo dominant worden dat ze een normaal psychisch en sociaal functioneren belemmeren. En op een existentiëler niveau kunnen mensen bevangen worden door een algemene angst voor het leven of door depressie en angst voor de dood.

Ingeborg Bosch: Heftige emoties en nare gedachten kunnen ons leven beheersen wanneer we niet weten waar ze vandaan komen, wat we ermee aan moeten en hoe we ons ervan kunnen bevrijden. Louter overleven en vermijden, angsten en conflicten zijn het gevolg. Dat is onnodig, omdat veel van deze gevoelens en gedachten op illusies berusten. Illusies waardoor we niet meer constructief kunnen omgaan met wat op onze weg komt, en niet werkelijk van het leven kunnen genieten.

Mensen ontwikkelen, aldus Sky in de loop van hun leven strategieën om minder te voelen, m.a.w. om minder last te hebben van hun emoties. Dit verarmt ons leven echter; het onderdrukken van als negatief ervaren emoties zet ook een domper op vreugde, liefde etc.. Emoties zijn energie-in-beweging en we remmen die beweging door instinctief en onbewust minder of zelfs verkeerd te ademen. Wanneer onze energie niet meer vloeit, gaat ze stollen en vormt blokkades of zelfs zieke plekken in ons lichaam. Als alternatief stelt de auteur voor dat we onze energie weer laten stromen door onze emoties te accepteren, ons lichaam te ontspannen en op de juiste wijze te ademen.

Van Reijen: we kunnen kritisch denken (filosoferen) over (onze) emoties. We kunnen vragen: wat zijn emoties eigenlijk? Wat voel ik en waarom? Is een gevoel rationeel of niet? Vanuit een probleemgerichte opvatting van filosofie oftewel toegepaste filosofie, gaat het er (ook) om dat gevoelens die als storend en niet adequaat worden ervaren, mogelijk via het denken te veranderen zijn. Als we een emotie irrationeel noemen, blijken het de gedachten die eraan ten grondslag liggen te zijn, die irrationeel zijn. Haar boek gaat uit van een cognitieve emotietheorie, dat wil zeggen dat het denken een doorslaggevende rol speelt bij het ontstaan en de aard van de emoties.

Karanika leert haar lezers emotiemanager van hoog niveau te worden (middels praktische oefentips). Wat je volgens haar nodig hebt, is de eerlijkheid om naar jezelf te kunnen kijken, jezelf te accepteren zoals je bent en een sterk verlangen om in de toekomst anders met je emoties om te gaan. Met voldoende motivatie, doorzettingsvermogen, geduld, hoop en optimisme die groeien met behulp van intellect, gezond verstand en wilskracht, kun je dit jezelf leren.

Nederlands wetenschapper Nico Frijda, werkzaam in Amerika, schreef (al eerder een) standaardwerk over emoties: wat is hun (on)nut en wat zijn emoties eigenlijk?

Boeken over emoties, vindt u hier.