'Als succes een spel is, dan zijn dit de regels
' laat zien hoe u met behulp van tien eenvoudige regels een succesvol leven kunt leiden, meldt de achterflap van het boekje van de populaire management-consultant Chérie Carter-Scott. Even daarvoor is uitgelegd dat succes voor iedereen wat anders is, maar ook dat 'ieder succes, hoe klein ook, leidt tot een zelfde gevoel van vreugde'. Dus, wordt geconcludeerd na een welgeplaatste witregel: dit waardevolle boek laat u de kracht van succes zien!
Met haar boekje schaart Carter-Scott zich in het legioen succesboekjesschrijvers die allemaal een even belangrijke boodschap hebben: geluk bereiken, succes behalen, de liefde (voor jezelf of voor een ander) ontdekken of rijk worden. De titels laten meestal niets aan de verbeelding over: 'Succes zonder stress', 'Het geluk, een handleiding' of 'Financieel succes: het zit in ieder van ons'.
Chérie Carter-Scott past het begrip 'succes' als volgt toe. Ze neemt tien gouden regels als uitgangspunt, zoals 'succes willen hebben is de eerste stap op weg ernaartoe', of 'kansen zullen zich voordoen'. Die regels deelt ze vervolgens praktisch in. Zo is het hoofdstuk 'Zelfvertrouwen is onmisbaar' opgebouwd uit 'Je pad vinden' en 'Van richting veranderen'. Ter onderbouwing van een en ander citeert Carter-Scott vrijelijk wijsheden van anderen (zo is 'uiteindelijk is niets anders heilig dan de integriteit van je eigen geest' een uitspraak van ene Ralph Waldo Emerson) en gebruikt ze voorbeelden uit haar eigen praktijk: 'Josh, vierendertig, was advocaat bij de federale overheid. Hij was goed in zijn werk en werkte hard. Na tien jaar zat hij tegenover me in mijn spreekkamer en zag voor het eerst de waarheid onder ogen.'

Geboorterecht
Veel minder vrijblijvend dan haar collega Carter-Scott gaat Liah Kraft-Kristaine te werk. Haar boekje 'Geluk, de cursus' is dan ook een programma dat je in dertig dagen naar het geluk leidt. Stap voor stap zul je jezelf opnieuw gaan ontdekken en vind je het geluk dat een geboorterecht is, zo is de belofte en de mening van de schrijfster. Het boekje is geheel geschreven in de gebiedende wijs. Op dag 1 leer je direct 'je gedachten op dieet te zetten', op dag 9 ben je je angsten aan het uitbannen, op dag 10 beraam je een succesvolle dag en een dag later reken je definitief af met schuld: 'het verlammende gevoel'.

Wat is nu de waarde van deze boekjes? Voor sommigen zullen ze zeker van betekenis zijn. In de hoge herkenbaarheid van de alledaagse beslommeringen en de beperkingen die we onszelf bewust of onbewust opleggen, schuilt waarschijnlijk hun kracht. Wie heeft er immers niet 's ochtends wel eens de neiging vandaag maar eens niet naar het werk te gaan? Misschien moet dit genre boekjes worden gezien als tijdelijke eye-opener, handig op momenten waarop lezers zelf zo gedachteloos zijn geraakt dat een prikkel van buitenaf zeer welkom is. Dat die prikkel rechtstreeks zou leiden tot datgene wat iedereen in deze maatschappij nastreeft, is dan al helemaal een fijn idee.

Serendipiteit
Haaks op het succes waar je volgens de boekjes 'gewoon aan moet werken' staat het onbedoelde succes. Veel succesvolle uitvindingen en ontdekkingen zijn per ongeluk tot stand gekomen. De ongezochte vondsten zijn te plaatsen onder de noemer 'serendipiteit', wat zoveel betekent als 'de kunst van een ongezochte vondst doen'. Columbus liet zich bijvoorbeeld een handje helpen door het toeval in zijn zucht naar succes. Per ongeluk ontdekte hij een onbekend continent. Zelf dacht hij via een nieuwe route op een bekende plaats was aangekomen, namelijk India. Het begrip serendipiteit wordt voor het eerst gebezigd door de Engelsman Horace Walpole die op 28 januari 1754 een brief schrijft aan een vriend, waarin hij zegt te zijn getroffen door het sprookje van de drie prinsen van Serendip, het huidige Sri Lanka. Deze prinsen komen op hun avonturen voortdurend dingen tegen waar ze niet naar op zoek zijn.
Een van de beroemdere trouvailles in de wetenschap is de uitvinding van het dynamiet door Alfred Nobel. Hoewel hij beweerde jarenlang onderzoek te hebben gedaan, was in kringen om hem heen bekend dat hij het bij toeval ontdekte doordat hij per ongeluk nitroglycerine op het verpakkingsmateriaal kiezelgoer morste. En Sir Isaac Newton kwam door de vallende appel tot de wet van de zwaartekracht. En wat te denken van de geneeskunde; Louis Pasteur ontdekte de penicilline per ongeluk en van het aspirientje was lange tijd wel bekend dat het werkte, maar niet hoe. Andere voorbeelden van ongezocht succes zijn het vaccin tegen pokken en de röntgenstraling. Ook Picasso past mooi in deze opsomming. Zijn beroemde 'blauwe periode' had zijn oorsprong in het moment waarop al zijn kleuren verf op waren, behalve blauw. Hij maakte vervolgens van de nood een deugd.
Voorbeelden van hedendaagse serendipiteit zijn het principe van de magnetron, waar niemand naar op zoek was, en het gele plakkende memootje of 'post-itje'. Dat is de creatie van een sukkelige uitzendkracht die te weinig lijm gebruikte voor de notitieblokjes die hij maakte en die ook nog eens op de verkeerde plaats aanbracht, namelijk op de achterzijde in plaats van aan de bovenkant. Het internet heeft de belangstelling voor serendipiteit weer nieuw leven ingeblazen. Actieve surfers vallen immers van de ene verbazing in de andere. Op zoek naar een bepaald onderwerp vind je al snel informatie over gerelateerde onderwerpen. In veel gevallen zit in die verrassing de kracht van het internet, maar hoeveel succes dat oplevert is onmeetbaar.

bron: een themanummer van de Humanist uit zomer 2001 over Succes van de Humanist (met toestemming van de nieuwe redactie overgenomen).


Voor boeken over geluk, klik hier.